Er zijn van die tips die je op internet tegenkomt. Wees assertiever. Leer nee zeggen. Communiceer duidelijker. En je denkt: ja. Dat weet ik. Ik wéét dat ik nee moet zeggen.
En toch doe je het niet.
Of je doet het wel, en daarna voel je je zo schuldig dat je het bijna liever had gelaten.
Er is iets waar die tips overheen gaan. Iets wat ze niet uitleggen. En dat is: waarom het eigenlijk zo moeilijk is.
Het standaardantwoord is altijd assertiviteit. Je bent niet assertief genoeg. Je moet jezelf meer uitspreken. Steviger staan.
Maar assertiviteit is een vaardigheid van het hoofd. Van woorden. Van strategie.
En grenzen stellen gaat over iets ouders.
Je systeem — je lichaam, je zenuwstelsel, je reflexen — heeft op een gegeven moment geleerd hoe je veilig blijft. Misschien door je aan te passen. Misschien door te zorgen dat de sfeer goed bleef. Misschien door je wensen klein te houden zodat je nooit teleurgesteld hoefde te worden.
Dat leren is niet in één dag gegaan. Het heeft jaren geduurd. Herhaling op herhaling.
En nu vraag jij aan dat systeem om ineens anders te reageren. Op basis van een tip die je hebt gelezen.
Dat werkt niet zo.
Ik zie het steeds opnieuw. Mensen die precies weten wat ze moeten zeggen. Die de zinnen kunnen opzeggen, die de theorie kennen, die de boeken hebben gelezen. En die toch — in het moment zelf — iets anders doen dan ze hadden willen doen.
Ze leggen uit in plaats van te stellen. Ze verzachten in plaats van te blijven. Ze zeggen ja terwijl ze nee bedoelen.
En daarna denken ze: wat is er mis met mij?
Niets. Echt niets.
Het probleem is niet dat jij niet assertief genoeg bent. Het probleem is dat jouw systeem dit nieuwe gedrag nog niet geloofwaardig vindt. Nog niet veilig. Nog niet bekend genoeg om automatisch te worden.
Verandering in gedrag heeft herhaling nodig. Maar verandering in reflexen heeft iets anders nodig: een nieuwe ervaring in je lijf. Dat je spanning kunt verdragen. Dat de ander teleurgesteld mag zijn. Dat jij daarna nog gewoon staat.
Dat leer je niet door het te weten. Dat leer je door het te voelen.
Er is ook nog iets anders. Iets wat nóg minder wordt uitgelegd.
Grenzen stellen is niet het moeilijkste deel.
Het moeilijkste deel is blijven staan nádat je je grens hebt gesteld. Die stilte daarna. Die blik. Die spanning in de lucht. Het moment waarop de ander niet blij is — en jij voelt hoe je lichaam al begint te bewegen, terug, naar veilig.
Dát is waar het mis gaat. Niet bij het uitspreken.
(Als je meer wilt begrijpen over precies dat moment, lees dan ook Je bent er al — daar ga ik er dieper op in.)
Dus als jij jezelf afvraagt waarom grenzen stellen zo moeilijk is voor jou — dan is het antwoord niet: je bent te gevoelig, te lief, te weinig assertief.
Het antwoord is: je systeem doet wat het altijd heeft gedaan. Het beschermt je.
En het heeft nog niet genoeg keren meegemaakt dat het anders kan.
Dat verandert niet met een tip. Dat verandert met tijd, met herhaling, met aandacht voor wat er in je lichaam gebeurt. Met leren voelen wat er echt van jou is — en langzaam, oefening voor oefening, ontdekken dat jij kunt blijven staan.
(Wat er precies in je lichaam gebeurt als je nee zegt — en waarom dat zo overweldigend kan voelen — lees je in Wat er in je lichaam gebeurt als je nee zegt.)
Je bent niet kapot. Je hebt het alleen nog niet genoeg geoefend.
En dat is iets heel anders.
0 reacties